In de intensieve veehouderij zijn de afgelopen decennia talloze nieuwe technieken geïntroduceerd. Stalinnovaties die zouden moeten zorgen voor lagere uitstoot van ammoniak, geur en fijnstof, vaak gepresenteerd met ronkende beloften. We hebben inmiddels een lange stoet aan tovervloeren, luchtwassers, filtersystemen enz. voorbij zien komen.
Echter, in een stalomgeving, vervuild met mest en stof, presteren deze innovaties bij lange na niet wat ze op papier beloven. En pas na jaren wordt de falende werking gecorrigeerd in de vergunningverlening, meestal pas nadat milieuorganisaties zoals MOB via gerechtelijke procedures dit hebben afgedwongen.
Wanneer we alle ammoniakemissie optellen die is ontstaan door het niet‑optimaal functioneren van dergelijke innovaties, wordt direct zichtbaar waarom de natuur nog steeds niet herstelt.
Telkens komt de op papier gecreëerde emissieruimte niet ten goede aan de natuur, maar wordt vrijwel volledig benut voor uitbreiding van de veestapel. Overheden gaan daar bij de vergunningverlening zonder enige nuancering in mee.
De nieuwste ‘tovermachine’ Lely Sphere
Deze techniek wordt toegepast in melkveestallen en belooft wederom forse ammoniakreductie. De wetenschappelijke onderbouwing is echter mager, vooral de informatie van de fabrikant is leidend. De keuze om deze technologie te omarmen lijkt dan ook eerder politiek ingegeven dan gebaseerd op degelijk onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek. Dat blijkt onder meer uit de uitspraak van BBB‑Kamerlid Caroline van der Plas:
“Als de overheid alle melkveehouders een Lely Sphere zou geven, zijn we omgerekend voor anderhalf miljard euro klaar. Dan hebben we gewoon op tienduizend bedrijven 70% stikstof gereduceerd. Hartstikke mooie innovatie.”
Stikstofreductie gaat naar extra dieren, niet naar de natuur!
Dergelijke innovaties komen nooit de natuur ten goede. Immers, deze innovaties kosten veel geld. En dat kan de boer alleen maar terugverdienen als er meer dieren komen. Met andere woorden, innovaties voor stikstofreductie versterken de schaalvergroting en intensivering van de veeteelt.
Sterker nog, de natuur gaat erop achteruit
Dat zit zo: innovaties besparen maar een deel van de stikstofruimte die de fabrikant claimt; maar deze geclaimde ruimte wordt wel volledig gebruikt voor extra dieren. De extra dieren die niet worden gecompenseerd door stikstofvermindering betekenen dus een stikstofvermeerdering ten opzichte van de situatie vóór de innovatie.
Dus de schijnoplossing van Carolien van der Plas is goed voor intensivering van de veehouderij én verhoging van de stikstofuitstoot.
Precies de omgekeerde weg van waar we naartoe moeten.
Ook in de Achterhoek zien we inmiddels steeds meer vergunningen waarin de Lely Sphere wordt opgenomen. De gecreëerde emissieruimte wordt volledig benut voor uitbreiding van het aantal runderen. Daarbij gaat het om tientallen tot honderden dieren per vergunning.
Maar deze kostbare techniek heeft zich in de praktijk ook nog helemaal niet bewezen. En juridisch is het nog niet getoetst op houdbaarheid binnen de nationale en Europese milieuwetgeving. MOB heeft inmiddels een eerste zaak tegen de Lely Sphere aangespannen. Na bestudering van de stevig onderbouwde beroepsgronden mogen [toekomstige] gebruikers zich grote zorgen maken.
Wij blijven deze ontwikkelingen kritisch volgen en verwachten van overheden een realistische en juridisch zorgvuldige benadering bij dit soort vergunningsaanvragen.