Beperking van de hoeveelheid uit te rijden mest per hectare en het propageren (en subsidiëren) van mono-mestvergisters op boerenerven door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hebben afgelopen maanden een toename van vergunningaanvragen voor kleinschalige mestvergisters teweeg gebracht. Deze projecten krijgen agrariërs veelal voorgeschoteld als oplossing voor het groeiende mestoverschot en de stijgende afzetkosten. Daarbij wordt onvoldoende benadrukt dat het rendabel en veilig exploiteren van dergelijke installaties specialistische kennis en operationele ervaring vereist.
Structurele tekortkomingen in recente vergunningen
Onze stichting heeft recent drie verleende bouwvergunningen geanalyseerd. Daarbij kwamen aanzienlijke tekortkomingen aan het licht. Zo bleken aanvragen bewust opgesplitst om toetsing aan milieuregelgeving en natuurbeschermingsrecht te ontwijken. Daarnaast ontbraken essentiële veiligheidsvoorzieningen, waaronder affakkelinstallaties die noodzakelijk zijn om overdruk en explosiegevaar te voorkomen. Deze omissies zijn door de colleges van Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Bronckhorst ten onrechte niet onderkend.
Behandeling van bezwaren door gemeenten
- Oost Gelre: De gemeente erkende onze stichting ten onrechte niet als belanghebbende, waardoor onze inhoudelijke bezwaren buiten behandeling zijn gelaten. Wij hebben deze kwestie inmiddels voorgelegd aan de bestuursrechter.
- Oude IJsselstreek: De onafhankelijke commissie adviseerde om de vergunning te weigeren. Het college heeft dit advies genegeerd en de vergunning ongewijzigd in stand gelaten. Ook deze zaak is inmiddels aan de bestuursrechter voorgelegd.
- Bronckhorst: Hier zijn onze bezwaren ongegrond verklaard. Wij hebben de provincie verzocht handhavend op te treden, omdat uitvoering van het project in de huidige vorm een reëel risico op overtreding van natuurwetgeving oplevert. Tevens is de gemeenteraad via een brief van ons geïnformeerd over de acute veiligheidsrisico’s.
Breder probleem: onvoldoende deskundigheid bij overheden
Uit deze dossiers blijkt dat de mogelijkheden en risico’s van mestvergisting onvoldoende en niet altijd objectief worden toegelicht aan agrariërs. Ernstiger is dat overheidsinstanties nog steeds niet beschikken over voldoende inhoudelijke deskundigheid om vergunningaanvragen adequaat te beoordelen. Gemeenten baseren zich vrijwel volledig op rapportages van agrarische adviseurs, die vaak te positief en onvoldoende kritisch zijn opgesteld. Gemeenten lijken vooral gedreven om de vergunning zo soepel mogelijk te verlenen.
Vervolg
Wij blijven de ontwikkelingen nauwlettend volgen en zien de lopende bestuursrechtelijke procedures met vertrouwen tegemoet.
Wel is de vraag hoe ons coulisselandschap er over 10 jaar uitziet als het mestoverschot is verdwenen en op menig boerenerf een werkloze mestvergister prijkt.